Posted on

Wat is de Bhagavad Gita?

bhagavad-gitaDe Bhagavad Gita is een duizenden jaren oud geschrift dat onderdeel uitmaakt van het grote epos de Mahabharata. ‘Bhagavad Gita’ betekent ‘Lied van God’ en bestaat uit zevenhonderd verzen verdeeld over achttien hoofdstukken. 

De Bhagavad Gita heeft de status van heilig geschrift omdat haar boodschap voor iedereen, in elke tijdsperiode, op elke plaats in de wereld relevant is. Dit komt omdat de Gita over fundamentele onderwerpen gaat, zoals: wat is de oorzaak van menselijk lijden, wat is de wereld en wie ben ik in werkelijkheid?

De Bhagavad Gita geeft op relatief toegankelijke wijze de essentie van de upanishads weer. De auteur Veda Vyasa presenteert de kennis van de upanishads in de vorm van een dialoog tussen Arjuna, een prins en machtige krijger, en Krishna, de leraar.

Het conflict van Arjuna
Het verhaal is als volgt. Een ruzie tussen koninklijke neven is uitgelopen op een oorlog. Arjuna staat midden op het slagveld, met zijn strijdwagen en Krishna als zijn wagenmenner, klaar om te vechten voor het behoud van dharma (harmonie) in het koninkrijk. Maar zodra hij zijn familie, leraren en vrienden voor zich ziet en beseft dat hij ze zal moeten doden om de oorlog te winnen, raakt hij hevig in conflict met zichzelf.

Aan de ene kant heeft Arjuna als krijger de plicht om te vechten en dharma in zijn rijk te handhaven, aan de andere kant voelt hij een grote liefde voor de mensen die hij voor zich ziet staan. Hij weet niet meer wat juist is om te doen.

Krishna onderwijst innerlijke groei en zelfkennis
Arjuna zakt in elkaar van verdriet. Hij is niet in staat om te vechten en vraagt Krishna om hulp. Krishna zegt: je hebt geen reden voor verdriet, want het zelf is onverwoestbaar –

‘Wapens kunnen het (zelf) niet klieven; vuur kan het niet verbranden; water kan het niet bevochtigen; zelfs de wind kan het niet verdrogen. Het (zelf) kan niet worden gekliefd, verbrand, bevochtigd of verdroogd. Het (zelf) is voorbij tijd, allesdoordringend, onbeweeglijk en onveranderlijk.’ (verzen 2.23 en 2.24)

Krishna leert Arjuna om te gaan met zijn emoties, om emotioneel volwassen te zijn in deze bijzonder moeilijke situatie. Ook onderwijst hij Arjuna universele waarden, karmayoga, devotie, juiste voeding en meditatie.

De Bhagavad Gita biedt ons de kennis om een gezond leven te leiden, zowel fysiek als mentaal, en heeft een visie op de werkelijkheid van de wereld en jezelf. De Gita zegt: wat je in werkelijkheid bent is volmaakt. Je bent het geheel.

Aan het einde van de Bhagavad Gita is Arjuna al zijn twijfels kwijt, is zijn geest weer helder, en weet hij wat juist is om te doen.

Wil je meer lezen over de Bhagavad Gita? Het boek ‘De essentie van de Bhagavad Gita’ van Swami Dayananda geeft een helder en diepgaand begrip van de belangrijkste onderwerpen in de Gita.

Posted on

Op zoek naar een gelukservaring

De mens als ‘experience hunter’ is altijd op zoek naar manieren om een plezierige ervaring op te doen. Soms zijn onze wensen klein en simpel (een kopje thee) en soms vergt het vervullen ervan iets meer inspanning (een berg beklimmen), maar altijd is het doel: een goed gevoel. Maar gaat zo’n ervaring mij ooit blijvende voldoening geven?

Traditionele Advaita Vedanta is hier helder over: elke ervaring is niets anders dan een tijdelijke toestand van de geest. Ervaringen komen en gaan en kunnen geen blijvend geluk opleveren. Vedanta is niet tegen het hebben van gelukzalige ervaringen, maar wil je laten begrijpen dat je zelf het geluk bent dat je zoekt. Vedanta onderzoekt de werkelijkheid van ervaringen en stelt dat jij dat bent. Jij bent onveranderlijk bewustzijn, de inhoud van alle ervaringen. Je bent de zoeker en het gezochte.

Stel dat je naar mooie muziek luistert en je gelukkig voelt. Of je moet ergens oprecht om lachen. In dat moment van geluk zijn al je ideeën over jezelf, waaronder de overtuiging ‘Ik ben een nietig, beperkt wezen’, onderbroken. Je accepteert de hele wereld, de maatschappij, zelfs je eigen lichaam en voelt je even vol en compleet. Het is een ervaring die natuurlijk voor je is, omdat je volheid bent.

Je ervaart het zelf altijd
Vedanta stelt dat je het geheel bent, onbegrensd, vrij van elke beperking. Om dit te ontdekken heb je geen nieuwe ervaring van jezelf nodig, want: wat je ook ervaart, het is het zelf. Voel je verdriet, pijn, onzekerheid? Het is het zelf. Voel je geluk, volheid, liefde? Het is het zelf. Bewustzijn, de natuur van het zelf, is onveranderlijk aanwezig en ondersteunt elke toestand van de geest zoals water elke golf ondersteunt.

Je bent nooit verwijderd van jezelf, geen moment. Er is dus nooit sprake van een gebrek aan ervaring van het zelf. Het is een gebrek aan kennis. We weten niet dat we het geheel zijn. We denken ons hele leven juist dat we klein en beperkt zijn. Deze verkeerde overtuiging over jezelf gaat alleen weg door kennis, want alleen kennis is tegenovergesteld aan onwetendheid. Geen enkele ervaring, hoe mooi of gelukzalig ook, zal je vertellen wat je bent. De waarde van een ervaring hangt helemaal van jouw interpretatie af, wat weer afhankelijk is van jouw kennis. Maar als de kennis van Vedanta helder is, onthult elke ervaring eenheid, advaita; je ware natuur.

Posted on

De visie van Vedanta: je bent volmaakt

‘Niemand is perfect’, zei mijn moeder wel eens tegen me als ik me onzeker voelde. Ze zei het om me gerust te stellen, maar het hielp niet. Zonder te weten waar ik precies naar op zoek was, probeerde ik van alles te vergaren, bereiken en veranderen om me beter te voelen over mezelf. Zelfacceptatie en het gevoel ‘niet perfect te zijn’ gaan nu eenmaal niet samen. Advaita Vedanta behandelt dit probleem en geeft de oplossing.

Ik wil ‘iemand’ zijn, omdat ik geconcludeerd heb dat ik besta binnen de begrenzingen van mijn lichaam, geest en zintuigen en dat ik anders ben dan al het andere in de wereld. Dit maakt mij tot een onvolmaakt, onzeker en nietig individu. Ik wil mezelf accepteren, maar ik kan mezelf niet accepteren als een onbelangrijke sterveling. Het resultaat is dat ik ontevreden door het leven ga.

Ik wil anders zijn
Deze ontevredenheid uit zich in specifieke wensen, afhankelijk van je karakter, opvoeding, omgeving, etc., maar het verlangen om anders te zijn is een universeel fenomeen. De ene keer uit het zich in de simpele wens voor een nieuw kapsel of bankstel, de andere keer in de wens voor een groter huis, een beter betaalde baan of een andere partner. Deze zoektocht gaat altijd maar door, zonder resultaat. Ik heb altijd wensen. Het lijkt alsof al mijn inspanningen zinloos zijn, want ik zie geen enkele verandering in mezelf ondanks alles wat ik bereikt heb. Ik wilde iemand worden en in die iemand die ik geworden ben zie ik niet een persoon die het gemaakt heeft in het leven. Ik zie nog steeds een persoon die anders wil worden. En ik zal een punt bereiken waarop ik niets meer kan verbeteren, omdat ik dan te oud ben om nog iets te presteren.

Wanneer je deze ongelukkige situatie bij jezelf herkent en het probleem permanent wilt oplossen, dan wordt de zoektocht een spirituele zoektocht. De vraag is nu of ik wel kan veranderen. Als ik in essentie een onvolmaakt persoon ben, dan kan ik het probleem met geen mogelijkheid oplossen. Maar ik ben wel voortdurend bezig om het probleem op te lossen.

Je bent wat je zoekt
In de visie van Vedanta ben jij zelf de zekerheid die je zoekt in geld, bezittingen, macht en aanzien. Jij bent het geluk dat je zoekt in de verschillende vormen van plezier en genot. Geluk betekent hier de volheid die tegenovergesteld is aan het gevoel van gebrek. Je wilt een compleet mens zijn, een geheel, omdat dat precies is wat je bent. Vedanta zegt dat jij de waarheid bent van alles dat bestaat. Dit is geen mystieke bewering, het wordt methodisch ontvouwd door middel van een zeer verfijnde onderwijsmethode.

Als je deze zelfkennis hebt, dan kun je tegen iemand die onzeker is zeggen: ‘Iedereen is perfect.’ In plaats van ‘Niemand is perfect’. Niet als een geruststellende opmerking, maar als aansporing om op onderzoek uit te gaan en te begrijpen dat wat ik wezenlijk ben volmaakt is.

Posted on

De Veda’s, Upanishads en Bhagavad Gita

De oorspronkelijke geschriften uit de Indiase Vedische traditie worden de Veda’s genoemd. Het woord ‘Veda’ is afgeleid van de Sanskriet-stam ‘vid’, wat ‘weten’ betekent. De Veda’s zijn een zeer omvangrijke bundel kennis en bestaan uit twee gedeelten. Het eerste (en grootste) gedeelte, karmakānda genoemd, gaat over allerlei handelingen, rituelen en meditaties. Het tweede (kleinere) gedeelte wordt Vedanta of jñānakānda genoemd. In dit gedeelte vinden we de upanishads die zelfkennis geven.

Upanishads
De upanishads vormen het laatste gedeelte van de Veda’s, ook wel Vedanta genoemd. Deze Sanskrietteksten, in de vorm van dialogen tussen leraren en leerlingen, behandelen de grote levensvragen: wie ben ik? Wat is de wereld? Wat is God? Ze zijn samen met de Bhagavad Gita en de Brahmasutras de drie pijlers van de onderwijstraditie van Advaita Vedanta. Er staan vele upanishads in de Veda’s. Tien ervan hebben bekendheid verkregen doordat Adi Shankara ze heeft toegelicht in zijn commentaren.

Bhagavad Gita
De Essentie van de Bhagavad GitaDe Bhagavad Gita is een dialoog tussen Krishna en de krijger Arjuna. Het is een onderdeel van het grote epos Mahabharata, en geeft de essentie van de upanishads op een toegankelijke wijze weer. De Gita wordt de status van upanishad toegeschreven, omdat het geschrift zelfkennis als onderwerp heeft. Daarnaast geeft de Gita waardevolle details over karmayoga en hoe je in harmonie kunt leven met je omgeving.

Posted on

Wat is innerlijke groei?

Innerlijk groeien is hetzelfde als emotioneel volwassen worden. Fysiek volwassen worden we allemaal vanzelf, maar voor emotionele of innerlijke groei moet je zelf het initiatief nemen. Je wordt het niet vanzelf. Als je emotioneel volwassen bent, ben je in staat om je voorkeuren en afkeren opzij te zetten en te doen wat nodig is in een situatie, zonder je balans en tevredenheid te verliezen. Ook ben je in staat onplezierige feiten in je leven te aanvaarden.

Objectiviteit
Iemand die innerlijk gegroeid is leeft in het hier en nu. Dat wil zeggen, in de objectieve wereld die iedereen waarneemt en niet in een eigen wereld geprojecteerd door angsten, verdriet, etc. Je hebt respect en compassie voor jezelf en voor alle levende wezens. Je bent van nature geneigd om anderen waar nodig te helpen en om te delen wat je hebt.

Waarden 
In de Bhagavad Gita vinden we dit soort beschrijvingen terug. Bijvoorbeeld in hoofdstuk 13 geeft Krishna prachtige waarden waar we ons hele leven aan kunnen blijven werken:

amānitvam adambhitvam ahimsā ksāntir ārjavam
ācāryopāsanam śaucam sthairyam ātmavinigrahah (Bhagavad Gita XIII:7)

amānitvam – afwezigheid van trots, adambhitvam – afwezigheid van pretentie, ahimsā – niet-kwetsen, ksāntih – aanpassing, ārjavam – oprechtheid, ācāryopāsanam – bij het onderwijs/ de leraar blijven, śaucam – zuiverheid, sthairyam – standvastigheid, ātmavinigrahah – zelfbeheersing.

Een diepgaande uitleg van deze en andere waarden vind je in het boek De Waarde van Waarden van Swami Dayananda.